Καρκίνος του όρχεως : Από τα πρώτα συμπτώματα στη θεραπεία

Ο καρκίνος του όρχεως αποτελεί μία από τις συχνότερες κακοήθειες στους νέους άνδρες 18–40 ετών, ενώ παράλληλα συγκαταλέγεται στους καρκίνους με τα υψηλότερα ποσοστά ίασης. Η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή σταδιοποίηση έχουν καθοριστική σημασία για τη θεραπεία και την πρόγνωση.

Ο καρκίνος του όρχεως διακρίνεται κυρίως σε δύο τύπους:

• Σεμίνωμα
• Μη σεμινωματώδεις όγκους

Η διάκριση αυτή είναι σημαντική, καθώς επηρεάζει τη σταδιοποίηση, τη θεραπεία αλλά και την παρακολούθηση του ασθενούς.

Βασικά σημεία

Με λίγα λόγια

1. Το συχνότερο ύποπτο σημάδι είναι μια ανώδυνη σκληρία ή διόγκωση στον όρχι.

2. Η διάγνωση γίνεται με ουρολογική εξέταση, υπέρηχο και καρκινικούς δείκτες αίματος.

3. Η συνήθης αρχική αντιμετώπιση είναι η χειρουργική αφαίρεση του όρχεως.

4. Μετά την επέμβαση δεν χρειάζεται πάντα χημειοθεραπεία. Σε ορισμένες περιπτώσεις αρκεί η παρακολούθηση.

Σε ποια ηλικία εμφανίζεται και ποιοι είναι οι παράγοντες κινδύνου;

Ο καρκίνος του όρχεως μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία, αλλά είναι ιδιαίτερα συχνός σε άνδρες περίπου 18–40 ετών. Ορισμένοι παράγοντες αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισής του.

Οι σημαντικότεροι που αναφέρονται είναι:

• Κρυψορχία: Είναι η κατάσταση κατά την οποία ο όρχις δεν έχει κατέβει στο όσχεο κατά την παιδική ηλικία. Η κρυψορχία αυξάνει μέχρι και 7 φορές την πιθανότητα ανάπτυξης καρκίνου του όρχεως. Ο αυξημένος κίνδυνος παραμένει ακόμη και μετά από χειρουργική αποκατάσταση.
• Ιστορικό καρκίνου στον άλλο όρχι: Ένας άνδρας που έχει εμφανίσει καρκίνο στον έναν όρχι έχει αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης της νόσου και στον άλλο.

Ποια συμπτώματα πρέπει να προσέξει ένας άνδρας;

Ο καρκίνος του όρχεως μπορεί να εμφανιστεί χωρίς πόνο. Γι’ αυτό, κάθε αλλαγή στην περιοχή χρειάζεται προσοχή.

Τα πιθανά σημεία είναι:

• Ανώδυνη διόγκωση ή σκληρία στον όρχι.
• Αίσθημα βάρους στο όσχεο.
• Αλλαγή στο μέγεθος ή στη σύσταση του όρχεως.
• Αίσθημα πίεσης ή δυσφορίας στο όσχεο.
• Ξαφνική αύξηση του μεγέθους του όρχεως.

Σε προχωρημένη νόσο μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα από μεταστάσεις, όπως πόνος στη μέση (οσφυαλγία), πόνος στην κοιλιά, βήχας ή δύσπνοια.

Κάθε νέα, επίμονη σκληρία ή διόγκωση του όρχεως χρειάζεται άμεση ουρολογική αξιολόγηση.

Δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι κάθε διόγκωση οφείλεται σε καρκίνο. Παθήσεις όπως η υδροκήλη ή η επιδιδυμίτιδα μπορεί επίσης να προκαλέσουν πρήξιμο ή ενόχληση στην περιοχή. Η εξέταση από ουρολόγο είναι απαραίτητη για να διαπιστωθεί η αιτία.

Η σημασία της αυτοεξέτασης

Η αυτοεξέταση των όρχεων ανά τρίμηνο βοηθά τον άνδρα να αναγνωρίζει αλλαγές που μπορεί να μην είχε παρατηρήσει προηγουμένως.

Μπορεί να γίνεται με ήπια ψηλάφηση κάθε όρχεως, αναζητώντας κάποια νέα σκληρία, διόγκωση ή αλλαγή στο μέγεθός του.

Η αυτοεξέταση έχει σημασία για την έγκαιρη αναγνώριση ύποπτων σημείων. Όσο νωρίτερα αξιολογηθεί μια τέτοια αλλαγή, τόσο νωρίτερα μπορεί να γίνει η διάγνωση, η οποία έχει καθοριστικό ρόλο στην πρόγνωση του καρκίνου του όρχεως.

Πώς γίνεται η διάγνωση του καρκίνου των όρχεων;

Η αρχική εξέταση είναι το υπερηχογράφημα οσχέου με Doppler.

Ο υπέρηχος είναι η εξέταση εκλογής για την αξιολόγηση του όρχεως, καθώς μπορεί να διακρίνει με μεγάλη ακρίβεια μια ύποπτη βλάβη μέσα στον όρχι από άλλες παθήσεις.

Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να διενεργηθεί και μαγνητική τομογραφία οσχέου.

Παράλληλα, πραγματοποιούνται εξετάσεις αίματος για τρεις καρκινικούς δείκτες:

• AFP (α-φετοπρωτεΐνη)
• β-hCG
• LDH

Οι δείκτες αυτοί είναι ιδιαίτερα χρήσιμοι τόσο πριν όσο και μετά τη θεραπεία.

Οι φυσιολογικές τιμές των καρκινικών δεικτών δεν αποκλείουν την πιθανότητα καρκίνου του όρχεως.

Η AFP παράγεται από τους μη σεμινωματώδεις όγκους και όχι από το αμιγές σεμίνωμα. Αντίθετα, η β-hCG μπορεί να παράγεται τόσο από σεμινωματώδεις όσο και από μη σεμινωματώδεις όγκους.

Εφόσον διαπιστωθεί καρκίνος, ακολουθεί η σταδιοποίηση, δηλαδή ο έλεγχος για να διαπιστωθεί αν η νόσος περιορίζεται στον όρχι ή έχει επεκταθεί σε άλλα σημεία του σώματος.

Ποια είναι η αντιμετώπιση του καρκίνου των όρχεων;

Όταν το υπερηχογράφημα και η κλινική εξέταση είναι ύποπτα για καρκίνο, η καθιερωμένη αντιμετώπιση είναι η ριζική βουβωνική ορχεκτομή.

Πρόκειται για χειρουργική επέμβαση κατά την οποία ο όρχις αφαιρείται μέσω μιας τομής στη βουβωνική χώρα. Στη συνέχεια αποστέλλεται για ιστολογική εξέταση, ώστε να προσδιοριστεί ο τύπος του όγκου.

Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να πραγματοποιηθεί και βιοψία του άλλου όρχεως, για να αποκλειστεί η παρουσία νεοπλασίας in situ, δηλαδή μιας αλλοίωσης που μπορεί να εξελιχθεί σε καρκίνο.

Η βιοψία αυτή μπορεί να συζητηθεί όταν συνυπάρχουν παράγοντες όπως:

• Μικρός ετερόπλευρος όρχις, δηλαδή ο άλλος όρχις.
• Υπογονιμότητα.
• Μικρολιθίαση όρχεως.
• Ηλικία έως 40 ετών.

Πρόθεση όρχεως

Μετά την αφαίρεση του όρχεως υπάρχει η δυνατότητα τοποθέτησης πρόθεσης όρχεως, ενός εμφυτεύματος από σιλικόνη με μέγεθος αντίστοιχο του όρχεως που αφαιρέθηκε.

Η πρόθεση μπορεί να τοποθετηθεί είτε κατά τη διάρκεια του ίδιου χειρουργείου είτε σε δεύτερο χρόνο, μετά την ολοκλήρωση της ογκολογικής θεραπείας.

Σε περιπτώσεις αφαίρεσης του μοναδικού όρχεως, οι ασθενείς συχνά επιθυμούν περισσότερο την τοποθέτηση πρόθεσης στο άδειο όσχεο.

Τι συμβαίνει μετά την ορχεκτομή;

Η αφαίρεση του όρχεως δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ο ασθενής θα χρειαστεί και χημειοθεραπεία.

Όταν ο καρκίνος δεν έχει εξαπλωθεί, μπορεί να επιλεγεί παρακολούθηση με τακτικές εξετάσεις ή χημειοθεραπεία. Η απόφαση εξαρτάται από τον τύπο του όγκου και τον κίνδυνο υποτροπής.

Στο σεμίνωμα, παράγοντες που σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο υποτροπής είναι:

• Το μέγεθος του όγκου μεγαλύτερο από 4 εκ.
• Η διήθηση του rete testis, δηλαδή του δικτύου σωληναρίων του όρχεως.

Σε αυτή την περίπτωση μπορεί να συζητηθεί η χορήγηση ενός κύκλου καρβοπλατίνης (carboplatin), που μειώνει το ποσοστό υποτροπής γύρω στο 10%.

Στο μη σεμίνωμα, σημαντικός παράγοντας κινδύνου είναι η λεμφαγγειακή διήθηση (LVI). Αυτό σημαίνει ότι καρκινικά κύτταρα έχουν εντοπιστεί μέσα σε μικρά λεμφικά ή αιμοφόρα αγγεία.

Όταν υπάρχει λεμφαγγειακή διήθηση, συστήνεται η χορήγηση ενός κύκλου χημειοθεραπείας BEP, που περιλαμβάνει:

• Ετοποσίδη (Etoposide)
• Σισπλατίνη (Cisplatin)
• Βλεομυκίνη (Bleomycin)

Όταν ο καρκίνος έχει εξαπλωθεί σε άλλα σημεία του σώματος, δηλαδή σε μεταστατικό στάδιο, θέση έχει μετά την ορχεκτομή η χημειοθεραπεία με BEP.

Συχνές ερωτήσεις για τον καρκίνο των όρχεων